Gastvrij Nederland in Cijfers

Lesmateriaal

Opdrachten voor hotelscholen, toerisme- en horecaopleidingen. Elke opdracht gebruikt een pagina van deze site en een dataset die studenten zelf kunnen downloaden en in Excel openen. De cijfers zijn echt en worden automatisch bijgewerkt, dus de antwoorden veranderen mee met de markt.

Vrij te gebruiken in je onderwijs. Vermeld als bron: Gastvrij Nederland in Cijfers, met de bron van het cijfer (meestal CBS). Ideeën voor een nieuwe opdracht? Mail ze.

Seizoen en spreiding hbo jaar 1 · ongeveer 45 minuten

Waarom is Fryslân zo afhankelijk van de zomer?

Leerdoel: Je leest een seizoensindex, vergelijkt een regio met het landelijk patroon en verbindt dat aan het aanbod.

Open de pagina · Download de dataset (CSV)

  1. Bekijk 'Seizoenspatroon: Fryslân tegenover Nederland'. In welke maand ligt de piek, en hoeveel keer hoger is die dan het maandgemiddelde?
  2. Hoeveel procent van de overnachtingen valt in juli en augustus in Fryslân, en hoeveel in heel Nederland (zie de kerncijfers)?
  3. Bekijk 'Jaarrond: deel buiten de zomer'. Wordt Fryslân in de loop der jaren meer of minder jaarrond?
  4. Leg met behulp van de kaart 'Water en routes' uit welk soort aanbod deze piek verklaart.
  5. Bedenk twee maatregelen waarmee een ondernemer in De Fryske Marren het voor- en naseizoen kan versterken. Onderbouw met de cijfers.
Voor de docent

Laat studenten de CSV in Excel openen en zelf het aandeel juli en augustus uitrekenen; dat moet overeenkomen met het kerncijfer.

Operations hbo jaar 1-2 · ongeveer 60 minuten

Personeel plannen met de drukteverwachting

Leerdoel: Je vertaalt een indicator naar een roosterbeslissing en benoemt de grenzen van die indicator.

Open de pagina · Download de dataset (CSV)

  1. Kies jouw provincie. Welke drie dagen van de komende twee weken worden het drukst, en waarom (zie 'Waar het getal vandaan komt')?
  2. Welk deel van de gasten in jouw provincie komt uit Duitsland en België? Waarom is dat belangrijk voor de planning?
  3. Maak voor een hotel met 40 kamers een rooster voor de receptie: op een dag met index 100 werken er 3 medewerkers. Hoeveel zet je in op de drukste en rustigste dag?
  4. Lees 'Zo werkt de index'. Noem twee dingen die de index niet meeneemt en die jouw rooster toch kunnen beïnvloeden.
Voor de docent

Herhaal de opdracht twee weken later en laat studenten terugkijken: klopte de verwachting met hun eigen indruk of met de CBS-maandcijfers?

Overheid en beleid hbo jaar 2 · ongeveer 60 minuten

Toeristenbelasting: wat levert een hoger tarief op?

Leerdoel: Je rekent met een schatting, maakt aannames zichtbaar en weegt belangen van gemeente en ondernemer.

Open de pagina · Download de dataset (CSV)

  1. Kies een gemeente. Hoeveel overnachtingen schat de rekenhulp, en hoe komt die schatting tot stand?
  2. Wat levert een tariefverhoging van € 0,50 op als er evenveel gasten komen? En als 3% van de overnachtingen wegvalt?
  3. Bereken met de btw-rekenhulp hoeveel duurder een nacht van € 45 (zonder btw) werd door de btw-verhoging van 2026.
  4. Schrijf vanuit de rol van een campingeigenaar en vanuit de rol van een wethouder één alinea over een tariefverhoging. Gebruik in beide alinea's cijfers.
Voor de docent

Bespreek waarom de schatting van overnachtingen hoger uitkomt dan de CBS-telling (zie de methode op de provinciepagina's).

Financieel hbo jaar 2 · ongeveer 45 minuten

Stijgen de verkoopprijzen harder dan de kosten?

Leerdoel: Je vergelijkt prijsindexen en legt het verband met de marge van een horecabedrijf.

Open de pagina · Download de dataset (CSV)

  1. Bekijk 'Prijzen tegenover kosten'. Welke kostensoort steeg sinds de start van de reeks het hardst?
  2. Liggen de verkoopprijzen boven of onder de gewogen kostenindex? Wat betekent dat voor de marge?
  3. Gebruik 'Kosten als deel van de omzet per branche' en leg uit waarom een stijging van de lonen een restaurant harder raakt dan een hotel (of andersom).
  4. Een restaurant verhoogt zijn menuprijzen met 5%. Is dat volgens deze cijfers genoeg om de kostenstijging van het afgelopen jaar bij te houden?
Voor de docent

Koppel aan de eigen begroting uit een praktijkopdracht: welke kostenpost is daar het grootst?

HRM hbo jaar 1 · ongeveer 45 minuten

Hoe krap is de arbeidsmarkt in de horeca?

Leerdoel: Je interpreteert vacaturegraad, verzuim en lonen en vergelijkt de horeca met andere sectoren.

Open de pagina · Download de dataset (CSV)

  1. Hoeveel vacatures per 1.000 banen heeft de horeca nu, en hoe verhoudt zich dat tot alle sectoren?
  2. Is het ziekteverzuim in de horeca hoger of lager dan gemiddeld? Bedenk een verklaring.
  3. Bekijk 'Werkenden per beroep'. Welk beroep groeit het hardst en welk krimpt?
  4. Schrijf een advies van vijf zinnen voor een hotelmanager die volgend seizoen tien vacatures moet vullen. Verwijs naar minstens twee grafieken.
Voor de docent

Laat studenten de eigen ervaring met bijbanen naast de landelijke cijfers leggen.

Revenue management hbo jaar 2-3 · ongeveer 60 minuten

Doet ons hotel het beter dan de markt?

Leerdoel: Je zet eigen (fictieve) cijfers naast de markt en onderscheidt toeval van trend.

Open de pagina · Download de dataset (CSV)

  1. Kies 'Hotels', jouw provincie en de laatste maand. Groeide de markt ten opzichte van vorig jaar en van het basisjaar?
  2. Vul onder 'Jij tegenover de markt' fictieve cijfers in voor een hotel met 60 kamers (bijvoorbeeld 1.400 overnachtingen in de maand). Presteert het hotel beter of slechter dan de markt?
  3. Bekijk 'Groei over tijd'. Waarom is de groei over 12 maanden een betere maat dan één losse maand?
  4. Gebruik 'Aandeel van elke maand in het jaar' om een jaarbudget van 18.000 overnachtingen over de maanden te verdelen.
Voor de docent

De eigen cijfers blijven in de browser van de student; er wordt niets opgeslagen of verstuurd.

Marketing hbo jaar 1 · ongeveer 45 minuten

Waar komen de buitenlandse gasten vandaan?

Leerdoel: Je gebruikt herkomstcijfers en vakanties om een marketingmoment te kiezen.

Open de pagina · Download de dataset (CSV)

  1. Uit welke drie landen komen de meeste buitenlandse overnachtingen, en welk land groeide het hardst?
  2. Kies een regio. Hoe groot is het aandeel buitenlandse gasten daar?
  3. Gebruik de Vakantieradar: wanneer hebben de Duitse deelstaten met de meeste inwoners de komende maanden vakantie?
  4. Stel een korte campagneplanning op voor een vakantiepark: welk land, welke periode en waarom?
Voor de docent

Combineer met de pagina Europa om Nederland te vergelijken met de buurlanden.

Communicatie en data hbo jaar 2 · ongeveer 45 minuten

Schrijf zelf de staat van de gastvrijheid

Leerdoel: Je schrijft een correcte, korte duiding bij cijfers en controleert een automatisch geschreven tekst.

Open de pagina · Download de dataset (CSV)

  1. Kies een provincie en controleer elke zin van 'Deze maand' met de grafieken op de pagina. Klopt alles?
  2. Welke informatie mist in de automatische tekst die een journalist of wethouder wel zou willen weten?
  3. Schrijf een LinkedIn-bericht van maximaal 80 woorden over deze maand, met één cijfer en de bron.
  4. Bekijk 'Eerdere maanden'. Is de laatste maand een uitschieter of past hij in een trend?
Voor de docent

Een goede oefening in bronvermelding: laat studenten precies aangeven uit welke CBS-tabel hun cijfer komt (zie Bronnen).